فصل چهارم کاوش مهد کشاورزی جهان در ایلام آغاز شد

فرزاد شریفی روز شنبه در گفت‌وگو با خبرنگاران اظهار کرد: این مرحله از پژوهش‌های میدانی با سرپرستی «حجت دارابی» و نظارت «جمال شیخی» کلید خورده است و به مدت ۴۰ روز ادامه خواهد داشت تا زوایای پنهان زندگی پیشینیان در این منطقه را روشن‌تر کند.

وی با اشاره به جایگاه بی‌مانند چُغاگُلان در بررسی‌های باستان‌شناسی منطقه و جهان، افزود: این محوطه یکی از داشته‌های ارزشمند تاریخی استان به شمار می‌رود که داده‌های به دست آمده از آن، نقش بسیار مهمی در شناخت روند استقرار انسان و دگرگونی‌های فرهنگی در جنوب ایلام و فلات ایران دارد.

مدیرکل میراث‌فرهنگی استان ایلام یادآور شد: انجام پی‌درپی فصل‌های پژوهشی می‌تواند به مستندسازی دقیق‌تر، شناخت بهتر دوره‌های زیستی و نگهداری اصولی این محوطه باستانی یاری رساند.

شریفی تاکید کرد که اداره‌کل میراث‌فرهنگی با پشتیبانی از این گونه برنامه‌ها در تلاش است تا روند پژوهش‌های علمی در استان ادامه یابد و بستر مناسب برای معرفی بهتر یادگارهای تاریخی ایلام در سطح ملی و بین‌المللی و همچنین گسترش گردشگری فرهنگی فراهم شود.

تپه باستانی «چُغاگَلان» در شهرستان مهران، یکی از کهن‌ترین کانون‌های استقرار انسان و مهد نخستین گام‌های بشر برای کشاورزی و یکجانشینی در ایران و جهان شناخته می‌شود.

پیشینه این محوطه شگرف، به بازه زمانی ۱۱ هزار تا ۱۲ هزار سال پیش (دوره نوسنگی پیش‌ از سُفال) بازمی‌گردد.

این تپه باستانی در دو کیلومتری جنوب سد انحرافی امیرآباد و در نزدیکی روستای «گُلان» از توابع بخش صالح‌آباد شهرستان مهران جای گرفته است.

شناسایی این گنجینه پنهان به آغاز دهه ۱۳۷۰ خورشیدی بازمی‌گردد، هنگامی که کارکنان سد امیرآباد در جریان کارهای عمرانی و خاک‌برداری، به بقایای این تپه برخوردند.

این مجموعه همان زمان به کوشش «علی‌محمد خلیلیان» به جامعه باستان‌شناسی کشور معرفی شد و نخستین گام‌های حفاظتی و تعیین عرصه و حریم تپه نیز در سال ۱۳۷۹ با تلاش‌های «جبرئیل نوکنده» برداشته شد.

اوج توجه جهانی به چُغاگُلان در سال‌های ۱۳۸۸ و ۱۳۸۹ رخ داد؛ زمانی که گروهی مشترک از دانشگاه «توبینگن» آلمان به سرپرستی «نیکلاس کنارد» و با همکاری «محسن زیدی»، بررسی‌های تخصصی، لایه‌نگاری و گاه‌نگاری را در این مکان انجام دادند.

این پژوهش‌ها به یافته‌های شگفت‌انگیزی همچون شواهدی از پخت اولیه گچ، بقایای معماری باستانی و نشانه‌هایی از دگرگونی دانه‌های گیاهی انجامید که نشان‌دهنده گذار انسان از دوران شکار به کشاورزی بود.

یافته‌های این گروه نشان داد که ساکنان چُغاگُلان نقش چشمگیری در تکامل تمدن بشری داشته‌اند.

پس از چند وقت وقفه، مرحله تازه کاوش‌های باستان‌شناسی در تپه چُغاگُلان از سال ۱۴۰۲ خورشیدی به سرپرستی «حجت دارابی» از سر گرفته شد تا روند بررسی این تمدن کهن تکمیل شود.

تاکنون سه فصل از این کاوش‌ها با دستاوردهای چشمگیر به پایان رسیده است.

این تپه تاریخی ارزشمند در ۱۰ مهر ۱۳۸۰ با شماره ثبت ۳۹۸۵ در فهرست یادگارهای ملی ایران جای گرفت.

اکنون با آشکار شدن اهمیت بی‌نظیر این محوطه باستانی برای باستان‌شناسان سراسر جهان، کارشناسان در حال فراهم کردن پرونده و پیش‌نیازها برای ثبت جهانی این یادگار بی‌همتای بشری هستند تا جایگاه واقعی آن در تاریخ تمدن انسان تثبیت شود.